Psychische klachten onder de kerstboom

Het is Kerstmis. Overal kerstbomen, lichtjes, kaarsjes aan, cadeautjes, mooie wensen, gezelligheid. Wat een heerlijk feest. Of misschien toch niet, als je een naaste hebt met psychische klachten.

Niet iedereen kijkt uit naar Kerst. Als je een naaste hebt met psychische klachten is dit juist een periode dat het gezinsleven nog lastiger is. Kerst is dan wel een feest van tradities, in de praktijk  betekent het juist dat de normale patronen worden doorbroken. Dat kan voor iemand met een eetstoornis, angst, dwang of depressie een groot probleem zijn.

Een aantal voorbeelden:

  • Een kerstboom is vies en er is dus angst voor besmetting.
  • Met die extra lichtjes en kaarsen moet ‘s avonds nog langer en uitgebreider worden gecontroleerd of alles veilig is.
  • Familiebezoek: als je depressief bent is het te veel gevraagd om ‘gezellig’ mee te doen.
  • Hoe ontspannen verloopt het kerstdiner met iemand die een eetstoornis heeft?

Waar ben jij als naaste?

Hoe kijk jij tegen de feestdagen aan als het gaat om jouw partner of (jong)volwassen kind, die gevangen zit in een psychische stoornis?
In het dagelijks leven vraagt dit al veel van jou. Je moet altijd rekening houden met en afstemmen op je partner of kind. Ergens zit jij er ook in gevangen.

Bij andere gezinnen is het natuurlijk ook niet altijd rozengeur en maneschijn. Juist op psychische problematiek ligt nog steeds een groot taboe. Als naaste heb je misschien schaamte omdat je dingen doet – of niet doet – die je niet wilt. De ziekte van je naaste dwingt jou tot dit gedrag. Wat jij zelf wilt is eigenlijk niet meer van belang.
Het voelt als een geheim dat niet uit te leggen is, dus doe je alsof. Je speelt naar buiten toe toneel, doet alsof het gezellig is.
Tijdens kerstdagen loop je op eieren en zorg je dat het thuis niet escaleert. Zelf escaleer je al lang niet meer, dat zou niet kunnen. Als je dat wel zou doen dan loopt de spanning bij je kind of partner heel hoog op en dan wordt het zeker niet gezellig.

Topje van de ijsberg

De volgende adviezen krijg je vast wel eens, van lieve vrienden of de behandelend psycholoog.

  • Maak het gewoon gezellig.
  • Zorg dat je zelf leuke dingen doet.
  • Misschien moet je eens wat strenger zijn.

Natuurlijk heb je dit al vaak geprobeerd, helaas met weinig succes. Was het maar zo makkelijk. Toch zijn de adviezen niet slecht. Er wordt alleen niet verteld hoe je het kan doen.

Vergelijk het eens met de top van een ijsberg. Die steekt zichtbaar boven het water uit en staat voor het gedrag van de psychische klachten dat jou beïnvloedt. Die top kost jou veel energie want hij staat voor gevaar. Hij geeft onrust en je probeert van alles om die top te ontwijken of weg te laten gaan. Met weinig of kortdurend succes.
Het grootste deel van de ijsberg staat onder water. Daar zit het grootse probleem. Niet alleen bij je partner of kind, maar ook bij jou als naaste. Als je iets onder water aan jouw basis gaat veranderen, ziet jouw top er uiteindelijk anders uit. Dan blijken de adviezen wel te werken omdat jouw – onzichtbare – basis stevig is.

Het kan anders

Jarenlang waren de feestdagen voor mij niet ontspannen. Iedereen uit het gewone ritme, dagen op elkaars lip en naar buiten doen alsof het gezellig is. Het kostte mij veel energie. Ik wilde het ook gezellig maken. Dat gunde ik mijn gezin en daar had ik veel voor over. En toch lukte het niet.
Uiteindelijk ben ik gestopt met alles oplossen en wegsussen, want ik kwam erachter dat ik daardoor juist de psychische klachten van mijn gezinsleden in stand hield!
Ik keek niet meer naar de top van de ijsberg, maar ben gaan kijken naar mijn eigen ijsberg onder water. Daar heb ik veel kunnen veranderen. Ik hield minder rekening met de diagnoses, en ging meer uit van mezelf. Waar ik bang was egoïstisch te zijn, bleek het juist een positief effect te hebben op mijn hele gezin én op de angst, dwang en depressie.

Dit proces vraagt natuurlijk meer tijd dan twee kerstdagen, maar stel je eens voor dat jij volgend jaar kunt genieten met Kerst. Ook al liggen de psychische klachten of GGZ-diagnose nog steeds onder de kerstboom.
Ik kijk graag met je mee hoe jij iets kunt veranderen. Niet aan de top, maar juist daaronder – bij jezelf. De sleutel tot de verandering van je situatie zit in jou.

Wil je met me overleggen of ik voor jou iets kan betekenen? Hier kun je me een berichtje sturen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *